เรื่องเล่าเช้าวันพระ : สิ่งที่พึงเห็นด้วยใจ เขมานันทะ

‘เขมานันทะ’ หรือ โกวิท เอนกชัย นักเขียนและศิลปินผู้ใฝ่ธรรม เป็น ‘ศิษย์สวนโมกข์’ ที่มีบทบาทสำคัญผู้หนึ่ง เพราะในช่วงที่บวชปฏิบัติอยู่กับท่านอาจารย์พุทธทาสนานนั้น ได้ฝากผลงานไว้ที่โรงมหรสพทางวิญญาณหลายชิ้น รูปปั้นพระอวโลกิเตศวรครึ่งตัวก็เป็นผลงานของท่าน อีกทั้งยังมี

Read more

จากดักแด้ สู่ผีเสื้อ โดยท่านอาจารย์เขมานันทะ

อาศรมศานติ-ไมตรีเป็นวัดป่า รอบบริเวณร่มครึ้มด้วยแมกไม้ สถานที่นี้ท่านอาจารย์เขมานันทะได้ไปบรรยายธรรมะและนำภาวนาอยู่หลายครั้ง ครั้งล่าสุดจัดขึ้นระหว่างวันที่ 14-18 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2543 เป็นเวลา 5 วันเต็ม ซึ่งข้าพเจ้าได้เข้าร่วมในกิจกรรมภาวนาตลอดรายการ ก่อนหน้าที่จะมาทำงานหนังสือกับท่านอาจาร์ยเขมานันทะ ข้าพเจ้ามิใช่คนใฝ่ใจทางศาสนา ความสัมพันธ์กับพุทธศาสนาเป็นไปตามประเพณี คือถูกแม่จูงให้เข้าวัดพร้อมกับพี่น้องเพื่อทำบุญถวายข้าวพระ ถวายสังฆทาน ในช่วงวันเกิด หรือวันสำคัญที่ลูกๆ อยู่พร้อมหน้า วัดที่ไปทำบุญประจำก็คือวัดเพรียง เมืองเพชรบุรีซึ่งอยู่ใกล้บ้าน ไปมาสะดวก ขณะไปทำบุญ ความใส่ใจที่แท้จริงของข้าพเจ้ากลับอยู่ที่อุโบสถเก่าคร่ำหลังเล็ก มีฐานโค้งทรงเรือสำเภาของวัด ซึ่งน่าจะมีอายุเก่าแก่มาตั้งแต่ปลายสมัยอยุธยาถึงต้นรัตนโกสินทร์ บนซุ้มหน้าต่างประดับด้วยงานปูนปั้นรูปกะลาสีเรือฝรั่งทาสีน้ำเงินใส มองดูน่ารักไร้เดียงสา ปั้นง่ายๆ สนุกๆ แบบฝีมือช่างชาวบ้าน ความใส่ใจอันพอจะเกี่ยวพันกับพุทธศาสนาของข้าพเจ้า จึงมีจุดเริ่มต้นอยู่ที่การพยายามเข้าใจความหมายของสัญลักษณ์ต่างๆที่ปรากฏอยู่ในพุทธศิลป์ ไม่ว่าจะเป็นลวดลายในจิตรกรรมฝาผนัง รูปทรงของโบสถ์ ช่อฟ้า

Read more

ดวงตาแห่งชีวิต โดย อ.โกวิท เอนกชัย

ดวงตาแห่งชีวิต ท่านเขมานันทะ (อาจารย์โกวิท เอนกชัย) ชีวิตเป็นสิ่งล้ำค่า ร่างกายเป็นขุมข่ายของความรู้สึกตัว เป็นเครื่องมือที่ดีที่สุดในการส่องทางอันมืดมิด บุคคลเมื่อรู้ตัวแม้แต่ไร้อนาคต เขาก็พอเอาตัวรอดได้ ประหนึ่งหิ่งห้อยน้อยมีแสงวอมแวมที่ตัวเอง สามารถบินเข้าสู่หุบเหวที่มืดมิดได้อย่างอิสระ ทั้งๆ ที่ไม่อาจหยั่งรู้ที่สุดของตัวเองได้ ความรู้สึกตัวน้อยๆ นี่แหละครับ จะเปล่งปลั่งขึ้นเมื่อโลกมืดมิด ดังที่ยกตัวอย่างเมื่อวานว่า ตะเกียงที่จุดตอนเที่ยงวันนั้นดูเสมือนไร้ค่า แต่ครั้นเวลาพลบโพล้เพล้ แสงเรืองรองเริ่มปรากฏ

Read more

อ(ไม่)+ภย(กลัว) = คุณอย่ากลัวฉันเลย!

หากคุณมีความกลัวอะไรบางชนิด ความกลัวนั้นจะทำให้ผู้อื่นกลัวด้วย นี้มิใช่การชักชวนให้กลัวร่วมกันโดยคำพูด แต่โดยที่ความกลัวก็ตาม หงุดหงิดก็ตาม โลภก็ตาม อะไรเหล่านี้มันเป็นโรคภัยที่ระบาดได้รวดเร็ว ยิ่งผู้นำมาเป็นเสียเองแล้ว ผู้ตามจะพลอยเป็นไปด้วยอย่างง่ายดาย

Read more

ขณะนี้คุณอยู่ที่ไหน โดย อาจารย์ เขมานันทะ (โกวิท เอนกชัย)

ชีวิตก็คือการดำรงอยู่ ดำรงอยู่ของอะไรหรือ? ถ้ามิใช่ความหวังอันแจ่มใส ข้อนี้เราไม่แยกความหวังออกจากการดำรงอยู่ ไม่ใช่การดำรงอยู่นั้นเพื่อความหวัง ความมุ่งหวังนั่นเองคือชีวิตซึ่งดำรงอยู่ ความจำนงหวังของมนุษย์คืออะไรเล่า ถ้ามิใช่ความใคร่จะได้เห็นโลกพิภพอันสดใสงดงามนี้ เป็นที่สมานฉันท์ระหว่างมนุษย์ซึ่งตนมีส่วนร่วมอยู่ด้วย ข้อนี้ย่อหมายถึงความหวังที่จะได้ดำรงอยู่ร่วมกัน วิถีชีวิตของปัจเจกผู้จำนงหวังต่อการมีชีวิต ต้องมิใช่การปลีกตัวจากมวลมนุษย์ แต่ย่อมหมายถึง การร่วมเผชิญหน้ากับปัญหาของมวลมนุษย์ มุ่งขจัดอุปสรรคอันเป็นเหตุให้มนุษย์ไม่อาจอยู่ร่วมกันได้ กล่าวคือ วิถีชีวิตของปัจเจกไม่อาจแยกจากวิถีทางสังคมได้เลย จริงอยู่ เรามักพบความขัดแย้งอยู่เนือง ๆ

Read more

ราวกับโลกนี้มีเพียงผู้หนึ่ง

“ชีวิตเป็นขบวนการ นับแต่ขบวนการโภขนาหาร เมตาโบลิสซึ่ม มันทำหน้าที่ของมันเอง ดังนั้นเมือใดก็ตามที่เราตั้งสติ รู้ตัว มาดูตัวชีวิต ดูกาย ดูจิต เราก็จะเริ่มเห็นขบวนการของมันอย่างต่อเนื่องติดต่อกันไป”

Read more

วันคืนแห่งการเฝ้าดูความคิด

ความคิดคืออะไร ? ทันทีที่เราตั้งคำถามว่า  ความคิดคืออะไร?  เราเอาอะไรมาคิดว่าความคิดคืออะไร?  การตั้งข้อสงสัยว่า  ความคิดคืออะไรนั้น  มันมิใช่ตัวความคิดแต่เป็นจุดตั้งตันที่นำไปสู่ความครุ่นคิด แล้วความครุ่นคิดนิสัยช่างคิดก็จะกลับเป็นป่ารกชัฏปิดบังการเห็นความคิดไปสิ้น ความคิดมิใช่ เรา เลย แต่ผลแห่งความคิดที่สั่งสมสร้างความเป็น ใครคนใดคนหนึ่งซี่งมีสถานภาพ ความมุ่งมาด ความท้อแท้ของใครคนนั้นคือ เรา ดังนั้น โลกของใครก็เป็นโลกของแนวครุ่นคิดนั้น ๆ

Read more

ฆ่ายักษ์แล้วครองเมือง

  คุณคิดว่าการศึกษา หมายถึงการได้ปริญญา ได้ทำงานที่มีเกียรติ การไปเรียนต่อเมืองนอก และความภูมิใจของพ่อแม่พี่น้อง ต่อการกลับมาเยือนบ้าน หลังจากคร่ำเคร่งกับตำรานี้เป็นการมีการศึกษาแล้วหรือไม่ หากว่าคุณสมบัติเหล่านี้ หมายถึงการศึกษาแล้ว ก็จงแสวงหาเข้า แต่ถ้าคุณไม่ลวงตัวเองจนหลงละก้อ คุณจะพบความไร้การศึกษาของผู้เรียนสูง ๆ เอามากทีเดียว จำเก่ง คิดเก่ง อะไรเหล่านี้ มันมักจะพกเอาเล่ห์เหลี่ยมไว้มากมายเสมอ และตรงนี้ที่ทิฐิ-ตัณหา-มานะ

Read more

สัมผัสรัก

  หญิง. “ฉันขอถามคุณตรงๆว่า ทำไมคุณจึงจำเพาะมารักฉัน ทั้งๆที่มีคนอื่นมากมายที่คุณควรรัก และเขาเหล่านั้นอาจทำ ให้คุณประสบสุขสำเร็จได้โดยง่าย?” ชาย. “ผมรักอะไรบางสิ่งในคุณ ที่ผมไม่อาจอธิบายได้ คุณคิดว่าความรักมันต้องการคำอธิบาย หรือเหตุผลมากนักหรือ?”   หญิง. “บางสิ่งที่คุณว่านั้นคือ สิ่งที่คุณรักในฉัน นั่นย่อมแสดงว่า หลายสิ่งที่ประกอบเป็นฉัน คุณได้ละเลยไปใช่หรือไม่?”   ชาย. “บางสิ่งในตัวคุณนั้นแม้น้อยแต่มันอาจทำให้ผมเต็มเปี่ยมได้ นี้คือเหตุผลข้อเดียวที่ผมรักคุณ…และผมคิดว่ามันพอเพียงทีเดียว และผมไม่อาจดำรงอยู่ได้หากผมไม่มีคุณ

Read more

นัยแห่งทุกข์ โดยท่านอาจารย์ เขมานันทะ (โกวิท เอนกชัย)

ความหมายของคำว่า ทุกข์ จะยังไม่กินใจเรา  ตราบใดที่เราไม่เคยเพ่งพิจารณาหรือประจัญหน้ากับมันจริง ๆ  แม้เราจะยอมรับว่า  ทุกข์นี้มีจริง  แต่เรามักจะยอมรับโดยโน้มตามพระคัมภีร์กล่าวไว้เท่านั้น   เกิด-แก่-ตาย  (ชาติ-ชรา-มรณะ)  นี้เป็นทุกข์ที่เราเห็นได้ง่ายจากการสังเกตบุคคลทั่วไป  และการกำหนดชีวิตเช่นนี้เป็นการดูทั้งสายของชีวิตคนหนึ่ง ๆ ที่ว่ามันเป็นทุกข์นั้น  เพราะอำนาจของความเสื่อม  ความหง่อม  ซึ่งเป็นไปในตัวชีวิตเอง  ไม่ว่าใครไหนก็ตกอยู่ในสภาวะแห่งทุกข์  มันไม่เกี่ยวกับความโง่เขลาหรือสติปัญญาของมนุษย์ 

Read more