จิตตปัญญาศึกษาคือทางรอดของเราจริงๆ โดย ศ.นพ.ประสาน ต่างใจ

ทุกวันนี้สังคมโลกได้เปลี่ยนแปลงไปมากเหลือเกิน ทำให้มนุษย์ต้องคิดหนักซึ่งเป็นธรรมชาติของชีวิตที่ต้องเอาตัวให้อยู่รอด เพื่อทำหน้าที่ของตัวเองหรือของเผ่าพันธุ์สปีชีส์นั้นๆ ให้อยู่รอดตามไปด้วย แต่น่าเสียดายและน่าเสียใจที่สภาพโลกที่อยู่เบื้องหลังสังคมเราที่เปลี่ยนไปมากนี้กำลังเสื่อมสลาย ทั้งๆ ที่ส่วนใหญ่ของการเปลี่ยนแปลงไปสู่ความล่ม

Read more

การเปลี่ยนทางจิตสู่ชีวิตที่ไม่ยุ่งยาก โดย ศ.นพ.ประสาน ต่างใจ

มนุษย์ในสมัยหินคงมีความยุ่งยากในการดำรงชีวิตหรือความทุกข์น้อยกว่าเราในปัจจุบันมาก นั่น – ผู้เขียนคิดว่า เพราะความเจริญก้าวหน้า – ซึ่งคิดว่าเป็นความเสื่อมมากกว่า – ความทันสมัย เทคโนโลยีหรือแฟชั่น ฯลฯ พูดง่ายๆ คือความเจริญนั่นเองที่ทำให้ชีวิตมนุษย์สมัยใหม่มีความยุ่งยากหรือความทุกข์

Read more

การศึกษาของเราสอนให้ก้าวร้าวเห็นแก่ตัว โดย ศ.นพ.ประสาน ต่างใจ

ถ้าหากเราถามครู นักเรียน หรือนักการศึกษาที่เป็นนักจิตวิทยาและนักศาสนปรัชญาว่า เราทั้งโลกต้องการให้ระบบการศึกษาของลูกหลานเรามีเป้าหมายอย่างไร? ระหว่างสติปัญญาความฉลาดที่เราใช้การสอบแข่งขันเช่นในปัจจุบัน? หรือว่าจะเอาทักษะพรสวรรค์ที่เด็กทุกคนย่อมจะมีศักยภาพแตกต่างกันไป? หรือว่าเราต้องการให้สังคมได้คนดีมีคุณธรรมในวันหน้า?

Read more

มันอาจจะมาตรงเวลาก็ได้ โดย ศ.นพ.ประสาน ต่างใจ

คาร์ล จุง ที่หลายคนเรียกว่าเป็นบิดาของจิตวิทยาพูดว่า “คนเราไม่ชอบได้ยินความจริง” น่าจะจริง ความแน่นอนกับความไม่แน่นอนนั้น หากยังไม่ได้เคลื่อนไปสู่จุดที่สุดของมันจริงจึงไม่แตกต่างกัน ที่พูดว่ามันอาจจะมาตรงเวลาก็ได้นั้น หมายถึงปี ค.ศ.๒๐๑๒ ที่ผู้เขียนได้ย้ำถึงความเป็นไปได้สองประการ ที่อาจเกิดกับโลกและมนุษย์กับสังคมของมนุษย์ทั่วทั้ง

Read more

คาร์ล มาร์กซ์ผิด เฮเกลผิด – ชนชั้นจึงผิดตาม โดย ศ.นพ.ประสาน ต่างใจ

คาร์ล มาร์กซ์ เจ้าลัทธิสังคมนิยม ผู้เชื่อเฮเกลอย่างยิ่ง เชื่อใน “ไดอะเล็กติก” แต่ตรงกันข้ามกับเฮเกล เพราะเป็นนักวัตถุนิยมจ๋า จึงผิดตาม (เกิดคำว่า “ชนชั้น” ที่เป็นหัวใจของหนังสืออันมีชื่อเสียงของเขา, Communist manifesto, 1848) และเป็นสาเหตุที่ผู้เขียนเชื่อตามไปด้วย – เนื่องจากปัญญาคือเป้าหมายชีวิตของผู้เขียน ทั้งที่ตอนนั้นมีปัญญาแค่หางอึ่ง –

Read more

เราจะเปลี่ยนแปลงตัวเองได้อย่างไร โดย ศ.นพ.ประสาน ต่างใจ

เป้าหมายแท้จริงของมนุษย์คือ เรียนรู้ความจริงที่แท้ของโลกและตัวเอง เดี๋ยวนี้เราคิดว่าเรารู้แล้วว่าเพื่ออะไร? คือเราสงสัยว่า แท้ที่จริงมนุษย์ต้องการเรียนรู้ความจริง เพราะเราปรารถนาจะทำหน้าที่ให้สมบูรณ์ตามเจตนารมณ์ของจักรวาล ซึ่งมีเพียงเป้าหมายเดียวคือวิวัฒนาการ ทุกสิ่งทุกอย่างที่ประกอบขึ้นมาเป็นจักรวาล ต้องมีวิวัฒนาการหรือการเปลี่ยนแปลงทั้งนั้น และเดี๋ยวนี้ นักวิทยาศาสตร์และนักปรัชญาหลายต่อหลายคนเชื่อว่าวิวัฒนาการสำหรับมนุษย์นั้น เป็นวิวัฒนาการของกายและจิต วิวัฒนาการทางกายภาพนั้นมองเห็นได้ จึงเป็นการง่ายที่คนทั่วไปจะเชื่อหรือเข้าใจ แต่วิวัฒนาการของจิตนั้นมองไม่เห็นจึงเชื่อหรือเข้าใจยาก สรุปง่ายๆ มนุษย์จะเปลี่ยนแปลงวิวัฒนาการไปเรื่อยๆ เรียนรู้ความจริงไปเรื่อยๆ ประวัติศาสตร์กับวิวัฒนาการของวัฒนธรรมและอารยธรรมบอกเราเช่นนั้น วิวัฒนาการและเรียนรู้เพื่ออะไรหรือ?

Read more

จิตวิวัฒน์เตรียมพร้อมเพื่อจิตวิญญาณโลกานุวัตร ศ.นพ.ประสาน ต่างใจ

ก่อนอื่น อยากจะพูดว่าผู้เขียนไม่ใช่สักแต่เชื่อเฉยๆ แต่เชื่อมั่นอย่างที่สุดในสองเรื่อง คือหนึ่ง ในพุทธศาสนา กับสอง ในแควนตัมฟิสิกส์ที่นักวิทยาศาสตร์แห่งยุคใหม่หลายๆ คนเขียนไว้ว่า ทั้งสองศาสตร์ “มีความสอดคล้องแนบขนานกันที่สุด” นอกจากนี้ ผู้เขียนยังเชื่อในบทความกับข้อคิดข้อเขียนส่วนใหญ่ของคาร์ล จุง จุงเป็นอัจฉริยะในเรื่องจิตโดยเฉพาะจิตไร้สำนึกที่ผู้เขียนสนใจมาก จุงได้เขียนเรื่องของจิตจักรวาลไว้ว่า เป็นจิตไร้สำนึกในขั้นลึกสุดลึกของจิต – ที่มีอย่างไม่จำกัดหรือไม่สิ้นสุด – “ถอยหลังไป…ถอยหลังไปสู่ความมืดมิด…ที่ไม่มีใครรู้”

Read more

อะไร? คือธรรมชาติของความรู้ การรู้ ความจริง โดย ศ.นพ.ประสาน ต่างใจ

อยากจะบอกท่านผู้อ่านที่ได้อ่านบทความของผู้เขียนในระยะหลังๆ ราวสี่ห้าปีมานี้ ผู้เขียนที่คงจะเขียนได้อีกไม่นาน จะเขียนหนักไปในเรื่องของจิตทั้งด้านปัจเจกบุคคล และด้านสังคมวัฒนธรรมโดยรวม และแน่นอนรวมไปถึงธรรมชาติสองระดับ ทั้งธรรมชาติที่ตาเห็น เช่น ภูเขา ต้นไม้ และป่าไม้ ฯลฯ และธรรมชาติที่ไม่มีทางเห็น เช่น จิต-พระจิต จิตวิญญาณหรือวิญญาณระดับสูงจนถึงระดับสูงสุดหรือนิพพาน ที่อยากบอกกับผู้อ่านคือ ขอให้อ่านไปอย่างช้าๆ และคิดไตร่ตรองลึกๆ ไปพร้อมๆ

Read more

มนุษย์ต่างดาวเป็นสุคติกว่าเราเสียอีก โดย ศ.นพ.ประสาน ต่างใจ

พุทธศาสนาไม่ได้บอกเรื่องมนุษย์ต่างดาวเคยมาที่โลก แต่บอกว่าพรหมเป็นผู้ปกครองกาแลคซี่ เช่นท้าวมหาพรหมเป็นผู้ปกครองจุลกนิกะ โลกธาตุซึ่งเป็นกลุ่มกาแลคซี่ (cluster of galacxies) ขนาดเล็กเท่านั้น ถ้าหากเป็นกลุ่มของกาแลคซี่ที่ใหญ่กว่านั้น ผู้เขียนคิดว่าคงจะเป็นอรูปพรหมที่ปกครอง พุทธศาสนายังกล่าวถึงพรหมวิมานซึ่งเป็นสถานที่อุบัติของพรหมซึ่งเป็นเรื่องของลัทธิพระเวท ที่ต่อมาพระพุทธเจ้าไม่เห็นด้วยว่าพรหมเกิดจากความปรารถนาความหลากหลายซึ่งไม่เป็นธรรมชาติของวิวัฒนาการ แอริช วอน ดานิเกนส์ ได้พิมพ์หนังสือจำหน่ายรวมทั้งหมดถึงกว่า ๓๐ ครั้งจำนวนกว่า ๓ ล้าน

Read more

จิตปฐมภูมิในพุทธศาสนากับสนามแห่งรูป โดย ศ.นพ.ประสาน ต่างใจ

  โดย ศ.นพ.ประสาน ต่างใจ หนังสือพิมพ์มติชน ฉบับประจำวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2554 จอร์จ วอลด์ นักชีววิทยารางวัลโนเบลจากฮาวาร์ดบอกว่า เขาคิดว่าจิตมาก่อนกระบวนการวิวัฒนาการของจักรวาล “มันอยู่ของมันมาตลอด” (ตั้งแต่ก่อนจะมีจักรวาลเสียอีก) องค์ดาไล ลามะที่ ๑๔ ผู้นำสูงสุดของพุทธศาสนาวัชรยาน ของทิเบตพลัดถิ่นที่ไปอยู่ธรรมศาลาประเทศอินเดีย ก็บอกในทำนองนั้น

Read more